In de bonus: greatest hits van exotische religies

Wij moderne westerlingen voelen ons belazerd. We werken ons een hernia voor de Geldgod maar worden beloond met een mid-life crisis. We zijn opgevoed met de moraal dat sloven behalve giraal ook geestelijk verrijkt, maar liggen nu moreel failliet op de Messias te wachten. En die komt maar niet.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat zoveel mensen zich op de New Age-rage storten. Deze ratatouille van oosterse wijsheden en religies wordt gekruid met parapsychologische verschijnselen en opgewarmd met eigentijdse gedragstherapietjes. Ze geeft ons de illusie dat we terug kunnen keren naar onze emotionele roots; dat we uit de ratrace kunnen stappen zonder op ons bek te gaan en instant compensatie kunnen verwachten voor onze identiteitscrisis.

Dat is wat naïef. Oosterse tradities kunnen ons ongetwijfeld filosofisch inzicht verschaffen, maar voor een algehele metamorfose is een voettocht door de Kanaaltunnel toch passender. Bovendien is de New Age in Nederland onderhevig aan verbastering. Niet alleen omdat onze efficiency haaks op bezieling staat ('Hoe komen we het snelst op de Weg naar het Licht en hoe kunnen we dan het best wat Tao onderweg oppikken') maar vooral omdat onze kruideniersgeest ieder greintje integriteit ondermijnt.

Het is niet toevallig dat juist een telg uit de nationale supermarkt mafia, Ronald Jan Heijn, New Age tempel Oibibio in Amsterdam heeft opgezet. Hij noemt zichzelf het zwarte schaap van de familie, maar in feite heeft hij zijn vaders winkel een esotherische face-lift gegeven om niet meer op de kleintjes te hoeven letten.

Oibibio bestaat uit een esotherisch café-restaurant, een warenhuis en een cursusruimte. Toegegeven: het café-restaurant oogt sfeervoller dan de doorsnee macro-biotent; de nep vergeelde muurverf en de nep antieke lampen verraden de hand van een binnenhuisarchitect met affiniteit voor aardtrillingen. De uitgebreide Oibibio-krant, die passend wordt ingeleid met een gedicht van Ronald Jan ('The more blue we make, the more of us is awake') is een soort blauwdruk van typisch Westers New Age denken.

Er wordt voortdurend in gesuggereerd dat je middels een cursus of workshop een ander mens kan worden - jezelf om precies te zijn. De cursusleiders, veelal Amerikaanse psychobabbelaars, refereren veelvuldig aan oosterse filosofieën en meditatievormen, maar stroomlijnen deze met modieuze vaagheden om ze aanlokkelijk te maken voor de doorsnee yup. Dus veel kreten als: 'de verbinding met ons zielegebied' en 'alles is energie'.

Hoezeer vermaterialiseerd de New Age al is blijkt uit de talloze businesstrainingen, waarbij zakenlieden middels met een gecomprimeerde Taoleer hun collega's leren vernaggelen ('How to handle Corporate Negaholics'). Bezieling is een zakencursus geworden.

Wie de New Age merchandising in al haar lelijkheid wil proeven moet het warenhuis van Oibibio even scannen. Dat is een soort kruising tussen Xenos en de Bijenkorf, volgestouwd met de meest wanstaltige godsdienstsouveniers tegen astronomische prijzen. Een stevig Bouddhabeeld moet drie mille opbrengen, een mondgeschilderde Krishna-pop bijna de helft, en een twee meter lange houten dolfijn (een populair New Age-symbool vanwege die vermeend gelukzalige glimlach) kost 9 mille.

Het enige wat de gemiddelde Albert Heijn-ganger zich hier kan veroorloven is een hologram van Het Laatste Avondmaal (tientje) en een gestencilde zelfcursus 'Overwin Koude Rillingen bij het Eten van Fruit' (knaak). Straks zijn er nog Bouddha-zegels en Zen-miles.

New Age in Nederland lijkt eerder een benadrukking van ons moreel failliet dan een vluchtheuvel in de ratrace. We willen zo graag esotherisch zijn, zo graag spiritueel, zo graag iets meer dan een klomp werklust. Maar hebben noch het geduld, noch de mentaliteit.

Dat is ook niet zo erg. Laten we vrede proberen te krijgen met onze calvinistische handelsgeest, met onze passie voor afzetten, afdingen en aftroggelen. En wie weet, vinden we in onze handelsroes wel een eigen, voordelige Weg naar het Licht. Zonder de Zen-miles van Ronald Jan.