Zo alternatief mogelijk naar gene zijde

In exotische culturen kunnen uitvaartrituelen grillige vormen aannemen. De bewoners van de Solomon Eilanden leggen hun overledenen op een rif zodat deze door lokale haaien aan stukken gereten kunnen worden. In bepaalde Indonesische culturen beschouwt men het rottingsproces als heilig en worden de sappen die vrijkomen door de familieleden opgevangen en met rijst genuttigd (brengt de rijsttafel in een nieuw perspectief).

De Parsis in Bombay plaatsen hun doden op de Torens van Stilte, alwaar deze door gieren verorberd worden. Elders legt men lijken in bomen te rotten of duwt men ze in kano's de rivier af. Ook graaft men botjes op zodat ze door de hele familie betast kunnen worden. En wie kent niet de fraaie Indiase traditie waarbij weduwen naast manlief op het crematierooster gelegd worden. In het buitenland kortom, is de dood nog een gebeurtenis.

In Nederland, het saaiste land ter wereld, moeten we het doen met Mieke Telkamp, slapwitte broodjes kaas en een obligate toespraak van oom Guus. Ons leven is doordrenkt van calvinistische schaamte; 't liefst zouden we onze doden zo onder het asfalt wegmoffelen. 'Sterf maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.'

Toch is de Nederlandse uitvaartindustrie aan het evolueren. Zo worden onder invloed van allochtonen cultuurgebonden variaties afgedwongen; moslims willen zelf het graf dichtgooien, hindoes strooien bloemblaadjes en duwen zelf de kist in het vuur. In de homowereld krijgt uitvaart een steeds bruisender karakter: jongeren die door HlV-besmetting hun dood bewust zien naderen willen zich van een begrafenis verzekeren die bij hun levensstijl past. Geen saaie kraaientocht, maar een wervelende happening waar banaliteit hoog in het vaandel staat (denk aan de praaltocht van iT's Manfred Langer).

Opmerkelijker is dat ook steeds meer 'gewone' individualisten specifieke uitvaartwensen hebben. Geen probleem, want autonome kunstenaars hebben zich op de dood gestort. Zo kun je nu een beschilderde lijkkist bestellen (met liggend naakt of koddige strip) of een volledig opengewerkte kist (kan de rouwstoet nog even in je stijfkoude ledematen knijpen).

In plaats van een saaie granieten grafsteen is er nu een spannend Hunebed-ontwerp of vagina-achtige sculptuur. Ook stenen grafmeubelen zijn populair omdat je er gezellig op kunt picknicken. En wat dacht u van een granieten hondje dat gaat 'blaffen' zodra je het graf nadert!?

Wie niet van lijkwagens houdt kan de grachten afgevaren worden (geeft een echt Vikinggevoel). Wie niet vergeten wil worden kan als snufje as in een zilveren medaillon voor sieraad doorgaan (wel uitdoen onder de douche). En wie na zijn begrafenis een sfeervolle dia-avond wil organiseren kan terecht bij rouwfotografe Pauline Prior. O ja, voor de laatste trends in lijkwades moet je tijdschrift 'Doodgewoon' maar eens doorspitten.

Ondanks deze anarchie in de uitvaartbusiness verkoopt 95 procent van de bedrijven standaardpakketten. Nederland wil haar grijze graf cultuur blijkbaar niet zonder slag of stoot inwisselen voor Hindoestaanse reïncarnatie-rituelen, arti grafzerken of homocamp. Jammer. Een overledene in een opengewerkte kist een paar dagen in de zon laten broeien, heeft zijn voordelen. Met zo'n ritueel blijft ook de saaiste oom je nog jaren bij.