columns over tv titels

Upper class zwervers weerspreken stereotype

New Yorkse toeristen verbazen zich er nogal eens over dat er zo weinig daklozen in Amsterdam te zien zijn - in the Big Apple zwermen immers duizenden wino's en bag ladies over de avenues. Toch is er ook in Amerika sprake van zoiets als een onzichtbare daklozenprobleem. 'Off Beat America' (RVU) besteedde aandacht aan enige Amerikaanse vrouwen die het zonder huis moeten stellen, maar bepaald niet aan het clichébeeld van zwervers beantwoorden.

Lou is 37. Ze komt uit de hogere milieus, was ooit getrouwd en had een goede baan. Ze werd ziek, verloor haar baan en haar man, en kwam zonder alimentatie op straat te staan. Maar Lou laat zich niet kisten. Ze kleedt zich goed, gaat dagelijks naar het badhuis en heeft een baan in een restaurant. Soms huurt ze een bestelbusje waar ze zich in terugtrekt om van de straatspanningen bij te komen. Laatst heeft iemand de bus opengebroken en haar pistool gejat. "Maar ik laat me niet bang maken," stelt ze fier als ze eenzaam in een parkje uitblaast. Ze hoopt ooit weer te trouwen.

Josephine heeft een upper middle class-achtergrond en bezit een eredoctoraat. Ze is de dupe van een onfortuinlijke investering en is nu al zeven jaar dakloos. Toch kleedt ze zich altijd stijlvol. Haar kinderen en collega's weten dan ook van niks. "Ik kan me niet identificeren met het beeld dat mensen van daklozen hebben," zegt ze. Josephine woont in haar auto, maar die is te klein om uitgestrekt in te slapen. "Als ik dit had zien aankomen, had ik een ander model uitgekozen," lacht ze.

Marie is wat ouder, halverwege de vijftig. Ze heeft haar baan verloren en is te oud om werk te vinden dat bij haar opleidingsniveau hoort. Ze maakt schoon bij mensen en woont ook in een auto, die ze bij een rustige begraafplaats heeft geparkeerd. Elke dag is ze bang dat 'ie gestolen wordt of weggesleept. Ze laat wat mantelpakjes zien die ze keurig opgevouwen in de kofferbak bewaart. "Voor sollicitaties. Het is moeilijk om er iedere dag verzorgd uit zien. Hygiëne kost veel tijd als je op straat leeft." Familie heeft Marie niet. Soms heeft ze behoefte aan een knuffel. Dan moet ze huilen.

De vrouwen zijn bepaald geen stereotype zwerfsters. Ze zien er verzorgd uit, komen zelfverzekerd over, drinken niet, gebruiken geen drugs, zijn niet gestoord. Ze hebben gewoon pech gehad. Pech dat het alimentatiebureau maar 27 procent van de wanbetalers weet op te sporen, pech dat ze te weinig verdienen om de borg voor een huurwoning te kunnen ophoesten. Pech dat Amerika geen plaats heeft voor mensen met pech. Er zijn drie miljoen dakloze Amerikanen. In het jaar 2000 worden dat er 6,5 miljoen. Waarvan meer dan de helft vrouwen.