columns over tv titels

Kinderen worden aan de tand gevoeld over geloof

Er wordt wel eens gesteld dat de EO, naast de VPRO, de laatste omroep is met een eigen gezicht. Klopt: in tegenstelling tot meelopers als de NCRV en de KRO, blijft de EO in zijn evangelische totaalpakket volharden en geeft hij iedere videoclip of serie, en elk actualiteitenprogramma een vleugje Lieve Heer mee.

Deze consequente houding gaat echter zelden gepaard met een navenante kwaliteit - de EO behandelt de kijkers als kleuters. De programma's hebben de diepgang van Martin Gaus, het tempo van bejaardenfitness en de scherpte van de Vijf Uur Show. Bovendien ondermijnt de EO haar missie onbewust door te vaak over het thema 'bekering' te zeuren; werkelijk iedere gast moet vertellen hoe en waarom hij zijn hart voor God heeft geopend, en hoe fijn hij het sindsdien heeft gehad. Zo'n drang naar bevestiging riekt naar twijfel.

Het is die onzekerheid die de EO haar programma's doet castreren. Ze gaat scherpe vragen uit de weg, mijdt lastige gasten. Alles wordt met de mantel der meuterigheid bedekt. De enige EO-programma's waarin het geloof nog wel eens ter discussie wordt gesteld, zijn de kinderprogramma's. Kinderen geven namelijk nog wel eens eerlijke, en dus 'foute' antwoorden.

Zo werd in het jeugd-programma 'Als je durft' aan een aantal pubers gevraagd 'of bidden wel helpt'. Meisje: "Ja, door bidden heb je meer houvast in het leven." Reporter: "Maar wat betekent bidden voor jou persoonlijk?" Meisje: "Oh, dat weet ik niet hoor. Hihihihihi!" Jongen: "Bidden helpt als je iets kwijt bent, want ik weet zeker dat God bestaat!" Reporter: "Hoe weet je dat zo zeker?" Jongen: "Dat komt door mijn opvoeding!" Reporter: "Hoe belangrijk is God voor jou?" Meisje: "Eh nou, toch wel het middelpunt van het leven. Denk ik..."

De twijfel straalde van hun smoel af. Opgevoed met Het Boek, maar nooit een Antwoord gekregen. Toch maar volhouden, want iedereen op school gelooft erin. En de reporter lijkt maar met één soort antwoord tevreden.

De EO vraagt mensen niet naar hun geloof, maar naar hun loyaliteit. Ze wil weten of ze Goed of Fout zijn. Ze doet zich tolerant en empatisch voor, maar is uitsluitend op zoek naar bekrachtiging van haar eigen dogma's. Nooit schenkt ze aandacht aan mensen die hun geloof in het evangelie verloren hebben, of aan mensen die hun naastenliefde niet uit een geïnstitutionaliseerde neurose hoeven te putten. De EO is bang voor échte christenen. Daarom maakt ze slappe propaganda en presenteert ze de wereld als Het Kleine Huis op de Prairie, een universum zonder zelfkritiek of passie. De EO zou wat vaker naar pubers moeten luisteren.

Ingezonden brief n.a.v. Evangelische Omroep

In de column 'Zappen' wordt meestal een programma zeer kritisch bekeken. In het U-blad van 2 februari jongstleden was het echter een hele omroep die ervan langs kreeg. Nu is het grappig om een stukje te lezen over een programma dat op de hak wordt genomen, maar wanneer een stukje gaat over omroep in het algemeen, die de A-status heeft, met al gauw zo'n tweeëneenhalve dag zendtijd in de week, dan is het mogelijk dat je schrijven iets te generaliserend wordt. Hetzelfde effect krijg je wanneer je bijvoorbeeld de Engelsen over één kam zou scheren, en zou zeggen dat ze allemaal een bolhoedje op hebben en met een Times onder de arm in de rij staan te wachten op de bus. Stereotypes dus.

Dit was duidelijk te merken in het stukje van 'Zappen' waarin, je voelt het al aankomen, de Evangelische Omroep werd besproken. De vraag is nu wanneer de schrijver voor het laatst naar de EO heeft gekeken. Het is mogelijk dat hij per ongeluk tijdens het zappen op Feike ter Velde terecht kwam, waar mensen vertellen over een ommekeer in hun leven die hen leidde tot God. Of dat hij op een zangprogramma stuitte, wat toch wordt uitgezonden voor een geselecteerd gelovig publiek. Het is logisch dat de schrijver dan in stereotype commentaar verzandt, want dit is toch het beeld van de EO dat door de jaren heen is ontstaan.

Waar de schrijver echter aan voorbij is gegaan, zijn al de vernieuwende programma's die de laatste tijd door de EO worden uitgezonden. Kijk eens naar 'Het Elfde Uur', dat ook buiten het christelijke wereldje zeer gewaardeerd wordt. Of kijk eens naar een serie als 'Road to Avonlea' (humoristisch) of 'Medicine Woman'. (Je hoeft niet bang te zijn dat je met de bijbel om de oren wordt geslagen, het is gewoon een mooi gefilmde serie die niet drijft op geweld- en seksscènes.) Zeker de moeite waard zijn de jongerenprogramma's. Daarin zie je dat niet alle gelovige jongeren in rokken rondlopen en super degelijk zijn, maar dat ze net zo kunnen zijn als alle anderen. Kom maar eens kijken op de Jongerendag, begin juni!

Dus geachte columnist, wanneer je weer eens iets over de EO wilt schrijven, kies dan één programma uit, kijk ernaar en geef dan commentaar. Dat zou er heel wat professioneler en tegendraadser uitzien dan deze opsomming van stereotypes.

M.L. Groot, student Engels