columns over tv titels

Biologisch ontnuchteraar drinkt 17 borrels per dag

'Debunkers' zijn onmisbaar voor actualiteitenprogramma's. Van Nova tot de Vijf Uur Show: ze hebben allemaal wel eens een wetenschapper over de vloer die met charismatische stelligheid volkswijsheden onderuit haalt.

Nou is het een must voor debunkers dat ze een overtuigende bagage meeslepen. Zo verzekeren Piet Vroon en Maarten van Rossem zich van universitaire rugdekking en beperken ze zich tot hun specialismen. Maar juist de beroemdste debunker van Nederland heeft schijt aan deze conventie: bioloog Midas Dekkers. Deze hoeksteen van de VARA (zeventien borrels per dag) heeft zijn specialisme (de Westindische slak) verloochend om zich op te werpen als een orakelende, self-made cultuurbiosocioloog.

Midas is Neerlands Grote Ontnuchteraar. Met zijn brutale, proto-Darwinistische dwarspraatjes weet hij iedere millieu-idealist en natuurromanticus onderuit te lullen. Hij zegt dat zure regen lulkoek is, dat we allemaal potentiële bestialisten zijn en dat een vredig bos eigenlijk een groot slagveld is. Hij is zo recht voor z'n raap dat niemand zich afvraagt of zijn cynisme wel zinnig is.

Midas pakt het liefst kinderen aan (of moet 'Midas' worden gezien als een programma voor volwassenen waarin Midas toevallig een kindse toon aanslaat omdat hij denkt dat iedereen dommer is dan Midas?). Hij attendeert de kijkertjes op het feit dat kinderboeken en kinderfilms bol staan van leugens over dieren: fictiedieren gedragen zich in het geheel niet als echte dieren. Een beer als Bommel rijdt in een cabriolet en draagt een jas, een eend als Donald Duck zit nooit in het water en snatert Amerikaans. Leugens! Indoctrinatie!

"Kinderen staan al heel jong open voor wetenswaardigheden over dieren," beleert Midas. "Die kennis hadden ze vroeger in de wildernis nodig om gevaarlijke dieren te herkennen (haha). Maar die leergierigheid wordt nu gevoed met leugens, en da's net zoiets als aangeboren spraakaanleg verpesten met wartaal!" Toppunt vindt hij een verhaal over een lesbische marmot: "Iedereen weet toch dat een marmot bij uitstek een heteroseksueel beestje is!" (Ha ha). Jong verknipt, oud gedaan, is zijn smalende conclusie.

Het verraderlijke van Midas is dat hij zijn ontnuchteringen met een hoop ironie brengt. Hij wil overkomen als een wijze oom die zijn neefjes met grapjes prikkelt zodat ze zijn lessen beter onthouden. Maar achter zijn vlotte eye openers schuilt een nare calvinist die ons van onze dromen wil beroven.

Die ons wil wijsmaken dat Heer Bommel eigenlijk Tom Poes zou moeten opeten, dat de regenwouden best gekapt mogen worden. Dat we in een sadistisch universum leven en dat we dat ons iedere dag moeten realiseren. Jammer maar helaas, oom Midas, zo'n ontnuchtering kan een mens pas aan als 'ie zeventien borrels per dag drinkt. Anders heb je af en toe de natte neuzenlulkoek van Martin Gaus nodig.