columns over tv titels

Joods karikatuur ster van SF serie Deep Space Nine

Het zijn de bijrollen die kleur moeten geven aan een televisieserie. Hoofdpersonages zijn doorgaans grijze Kuifjes, terwijl de Haddocks met al hun gebreken voor grappen en ergernis zorgen. In science fiction-series worden de bijrollen vaak ingevuld door aliens. Humanoïden om precies te zijn, oftewel buitenaardse wezens die toevallig ontzettend op mensen lijken en bovendien accentloos Amerikaans spreken.

In deze humanoïden wordt soms een vernuftig racisme verwerkt. Zo is het geen toeval dat de humanoïde Worff, veiligheidsofficier in 'Star Trek, the next generation' en afkomstig van de planeet Klingon, door een grote zwarte acteur wordt gespeeld.

Klingons zijn namelijk berucht om hun impulsief en agressief karakter, en de gedomesticeerde Worff wil ondanks zijn vermenselijking nog wel eens uit de slof schieten. Worff is een getemde wilde. En bovendien een Russische dissident, want zijn barbaarse persoonlijkheid wordt nog eens benadrukt door een Djenghis Khan achtige-snor en Mongoloïde rituelen.

In Deep Space Nine, een andere spin-off van Star Trek, gaan de makers nog dubieuzer te werk. DS9 speelt zich af op een ruimtestation waar allerlei wezens met hun ruimteschepen aanmeren. Ze onmoeten elkaar in de intergalactische kroeg die gerund wordt door de humanoïde Quark.

Quark is een Ferengi, een buitenaardse dwergensoort die bekend staat om zijn opportunisme en handelssluwheid. Als barman probeert hij informatie uit zijn gasten te peuteren door ze dronken te voeren of met zijn hologram-seksprogramma's te paaien. Quark verkoopt de informatie door aan andere louche aliens en houdt hier een aardig zakcentje aan over.

Kenmerkend voor zijn uiterlijk zijn behalve een paar enorme oren (een erogene zone, zo is gebleken) en slechte tanden, een hangende onderlip en een grote neus. Tijdens een aflevering, waarin een conventie door wel twintig Ferengi werd gehouden, werd opeens duidelijk waar deze soort op moest lijken: nazi-karikaturen van Joden. Quark was de stereotype handelsjood. De Untermensch was alien geworden.

Niemand zal hier ooit over vallen, en och, de producenten kunnen altijd schermen met de politiek correcte keuze om een donkere acteur als kapitein van het ruimtestation te nemen (dat deze rol verwaarloosbaar oninteressant is laten we maar even terzijde.) Toch ben ik benieuwd wat wijlen Gene Roddenberry, geestelijke vader van het oorspronkelijke Star Trek, van dit verholen racisme had gevonden.

Deze ex-politieman had strenge regels aan de producenten opgelegd aangaande de harmonieuze en solidaire sfeer aan boord. Maar wellicht is Roddenberry's harmonie toch wel erg vanuit een WASP-perspectief beredeneerd. De ironie wil in ieder geval dat Quark, racistische karikatuur of niet, het meest menselijke en dus leukste personage is dat ooit in een science fiction heeft rondgelopen.