columns over tv titels

Tineke de Nooij bespringt alles wat zweeft

Als Hilversum een God heeft, dan heet Hij Tineke de Nooij. Met haar gezellige mamzelpostuur en haar nadrukkelijk gebrek aan intellect, vertolkt Tineke als geen ander de moederrol. Bovendien houdt Tineke zich net als haar onsterfelijke collegae bezig met paranormale zaken: ze presenteert het kersverse 'Tineke's Paranormale Wereld'.

Hierin worden verschijnselen onder de loep genomen die niet met het blote oog verklaard kunnen worden en krijgen lepelbuigers en andere telekineten de kans om naar hartelust helder te zien.

Gezien Tineke's band met de Gewone Man lag het voor de hand dat haar programma een populaire toon zou krijgen. Dus geen dubbel gecheckte laboratoriumtoestanden met een vergrote kans op black-outs, maar een gezellige Vijfuurshowsfeer vol zwevers van de koude grond en vrije jongens van de schemerzone. En zelfs de Johnny's en Anita's uit de zaal kunnen er hun verhalen over uittredingen en stilstaande wandklokken kwijt. Kortom: bij Tineke kan ook Jan met de Pet eens bovennatuurlijk doen.

En waarom niet? Het Bovennatuurlijke heeft vast een voorkeur voor wezens die niet verkrampt worden door een overbewustzijn. Wel moet gezegd worden dat popularisatie van het programma zijn geloofwaardigheid enigszins ondermijnt. Zo had ik mijn twijfels over de drie paragnosten die Tineke had uitgenodigd: stuk voor stuk tweedehands autoradiohandelaren met ronkende accenten en cocktailblazers.

Ze strooiden met kretelogie uit horrorfilms ("Ik krijg er een zombie-achtig hypnosegevoel van"), parahandboekjes ("Ik kijk dus naar de toekomst in haar totaliteit") en science fiction ("Ik vlieg in mijn fictieve helikoptertje over het land en kijk met mijn stethoscoop naar beneden"). Ze stelden hun vragen op een dubieuze manier (info-trekken) en gaven multi-interpretabele antwoorden.

Allemaal niet zo erg zolang het om vermiste voorwerpen draaide, maar absoluut zorgbarend toen men een zoektocht naar een vermiste studente startte, en haar uiteindelijk als vermoord(!) diagnostiseerde. Hoog tijd voor een kritische kanttekening.

Tot mijn stomme verbazing kwam die nog ook. Of tenminste: zo leek het even. Tineke had een gastdeskundige uitgenodigd: Hans Gerding, die verbonden is aan het Parapsychologisch Instituut van Utrecht (niet te verwarren met Vakgroep Parapsychologie van de RUU!). Maar in plaats dat Hans de paragnosten ging scannen, begon hij zwamverhalen uit het publiek te becommentariëren ("Het zou heel goed thelepathie kunnen zijn") en een paraproef bij Tineke af te nemen: ze moest via telepathische concentratie uit vier(!) foto's de juiste kiezen.

En jawel hoor, dat lukte haar. Telepathie! Hans glunderde: "Het gaat vaker fout dan goed." Ja ja. En zo werd het eeuwigdurend streven van de parapsychologie om een respectabele status binnen het wetenschappelijk bèta-firmament te verkrijgen weer eens goed weggespoeld. Alleen de paragnosten weten hoe het verder moet.