columns over tv titels

Burgerlijke grappen rond chipsetend paartje

Waarom proberen Nederlandse televisiemakers nooit een kwaliteitscomedy maken? Waarom richten ze zich steevast op laagdrempelige lachers? Denken de heren producenten soms dat het hele Nederlandse publiek uit randdebielen bestaat? Want laten we wel wezen: na dertig jaar Zeg 'ns Aaa's en Ha die Pa's mogen we die conclusies toch wel trekken.

En neen, met kwaliteitscomedy bedoel ik niet noodzakelijkerwijs een comedy voor intellectuelen. Het Amerikaanse 'Roseanne' heeft bewezen dat comedy wel degelijk voor een breed publiek geschreven kan worden zonder dat het aan vuur verliest.

Misschien mist Nederland de broeikas van tekstschrijvers en komediespelers waar de Amerikaanse talentenjagers zo comfortabel uit kunnen plukken: de comedy clubs. Keldertjes en nachtclubs waar stand-up comedians avond na avond een gevecht leveren met een verveeld, doodgebloed of blasé publiek. Die slagvelden hebben immers talenten opgeleverd als Robin Williams (Mork and Mindy), Tom Arnold (Roseanne) en Seinfeld (Seinfeld).

De enige Nederlandse kweekbak waaruit ooit een televisiekomiek is opgevist is de STER: chipseter Peter Lusse, hoofdrolspeler in en tekstschrijver van 'Vrienden voor het Leven', moet als één van Nederlands belangrijkste televisietalenten beschouwd worden. En dat stemt treurig.

'Vrienden voor het Leven' gaat over een neurotische, wat kinderlijke jongen (Eddy, gespeeld door Peter Lusse) die samenwoont met zijn rationele, moederlijke vriendin Ellen. De rode draad van de comedy is Eddy's burgerlijke ongehoorzaamheid en de daaruit voortvloeiende misverstanden. Eddy kent zichzelf niet, is blind voor zijn talloze zwakheden, en heeft bovendien een zwak voor verkeerde vrienden waardoor hij steeds in de nesten komt. Waarop Ellen steeds weer alles recht kan zetten. Kortom: de man als watje, de vrouw als ruggegraat van de samenleving.

Op zich geen beroerd of ongewoon uitgangspunt voor comedy, en toegegeven: Lusse's dialogen en acteerwerk zijn on-Nederlands natuurlijk. Maar ook Lusse verliest zich in oer-Hollandse meuterigheid. De ruzies in 'Vrienden voor het Leven' gaan nooit verder dan een knusse reprimande, de seks nooit verder dan een schalkse dubbelzinnigheid, de problemen nooit verder dan een IKEA-bouwpakket. Het moet immers allemaal gezellig blijven. Burgers voor het leven.

Maar ach, wat zit ik te zeiken. Nederland zit ongetwijfeld vol met vrienden voor het leven. En die willen niets anders dan schalkse dubbelzinnigheden, knusse reprimandes en IKEA-bouwpakketten. Die zijn als de dood voor het cynisme en het realisme uit Roseanne. Daarom heeft onze cultuur ook nooit een echte stand-up comedian voortgebracht. En zal ze altijd aan haar cabaretiers, conférenciers, en moppentappers blijven hangen. En chipseters. Misschien is een ondeugd als Peter Lusse precies wat de Nederlandse kijker verdient.